czwartek, wrzesień 21, 2017

Baner

Co sprawiło, że choinka jest ważnym dla nas symbolem Bożego Narodzenia? Specjalnie dla was postaramy się dowiedzieć skąd wziął się ten zwyczaj.

Obecnie bez choinki trudno nam wyobrazić sobie święta Bożego Narodzenia. Tradycją jest ubieranie jej przed samą Wigilią w różnego rodzaju bombki i ozdoby. Zrozumienie genezy tego ceremoniału wymaga od nas cofnięcia się aż do czasów pogańskich. Zwyczaj dekorowania drzew, tudzież gałęzi jest bardzo stary i występuje po dziś dzień na wielu kontynentach niezależnie od kultury. Wiążę się to z symboliką drzewa. Już od najdawniejszych lat widziano w nim oznakę odrodzenia, zdrowia i sił witalnych.  Nie bez znaczenia w tym wypadku był także okres występowania Świąt. Wierzono, że siły witalne drzewa w czasie przesilenia zimowego zapewnią odrodzenie słońca na nowy rok.

W Polsce nie było inaczej pod tym względem. Z XIX-wiecznych kolęd polskich możemy usłyszeć o sośnie, czy też jabłoni jako drzewie życia. Ze źródeł z tamtejszych czasów wiemy, że oprócz tych dwóch gatunków, używano także gałęzi wiśni lub leszczyny do roli drzewka bożonarodzeniowego. Najczęściej jednak rolę tę odgrywał świerk lub jodła. Jako drzewa wiecznie zielone symbolizowały młodość, siły witalne i odradzające się życie. Różnie nazywano w  Polsce te gałęzie wiszące pod sufitem. Na południowych jej terenach były to „podłaźniczki”, „boże drzewka” czy też „wiechy”. W Polsce środkowej nazywano je z kolei „gajem”.

640px Podlazniczka317

Podłaźniczka, By Ratomir Wilkowski, www.RKP.org.pl - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=30298998

Z XIX wiecznych źródeł możemy dowiedzieć się także  jak wyglądały ozdobione z okazji świąt Bożego Narodzenia drzewka. Zazwyczaj przyozdabiano je jabłkami, orzechami, piernikami czy też stoczkami – kolorowymi świeczkami woskowymi zwiniętymi w kłębek. W późniejszych czasach pojawiły się także wydmuszki oraz bliższe naszym czasom wstążki i wycinanki. Każda z tych ozdób nie znalazła się tutaj przypadkowo. Jabłka i orzechy uważano za afrodyzjaki. Z kolei pierniki były synonimem bogactwa.  Naturalnie mogliśmy już znaleźć na drzewku światełka. I one tutaj odgrywały swoją ważną rolę w wierzeniach naszych przodków. Z jednej strony miały one symbolizować słońce, z drugiej miały służyć ogrzaniu dusz  zmarłych krewnych odwiedzających bliskich w czasie Bożego Narodzenia.

Współczesny wygląd bogato zdobionego drzewka - już nie wiszącego pod sufitem ale stojącego - przywędrował do nas w końcu XVIII w. Wiązało się to z nadejściem pruskich urzędników i żołnierzy na ziemie polskie w czasie zaborów.  Warto zaznaczyć, że jeszcze w XV i XVI - wiecznych kazaniach kościelnych choinkę utożsamiano z… pogaństwem. Kościół szybko się zrehabilitował nie mogąc skutecznie przeciwdziałać temu zwyczajowi i włączył choinkę w obrzędy kościelne. Przyczyniło się to do przyśpieszenia procesu rozpowszechniania tego zwyczaju. Samo drzewko utożsamia się od tamtego czasu w Chrześcijaństwie z „drzewem rajskim”.

640px Kierec groch kurpie

Inna Polska ludowa ozdoba świąteczna - Kierec (Pająk) z regionu kurpiowskiego, By robrobx - Praca własna, CC BY-SA 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1660224

W Polsce najwcześniej zwyczaj stojącej choinki dostrzegamy na dworach i w miastach, dopiero od przełomu XIX/XX zauważamy występowanie choinki w miasteczkach i wsiach. Najpóźniej proces ten przebiegł w Krakowskim i na Podhalu, gdzie jeszcze nawet w okresie wojennym spotykano „podłaźniczki”.

Rozpowszechnienie zwyczaju dekorowania drzewka na święta Bożego Narodzenia spowodowało w drugiej poł. XIX masową produkcję ozdób choinkowych. Aniołki, gwiazdki, sztuczne owoce i inne niekiedy tandetne ozdoby. Spotkało się to ze znaczną niechęcią ze strony wykształconej części społeczeństwa polskiego. Spotkało się to z różnymi inicjatywami na rzecz promowania polskiego zdobnictwa ludowego w opozycji dla masowo produkowanych ozdób. Popularność zyskiwały poradniki pokazujące jak samemu robić ozdoby choinkowe. Różnice w obrębie Polski dotyczyły tylko materiałów, na wsi głównie stosowano tańsze bibułę i słomę. W mieście z kolei pozwalano sobie na ozdoby z koralików i cekinów.

1 12603750315Am9

Fot, Współczesne ozdoby choinkowe - bombki.

Kres polskich ozdób ludowych na choinkach związany jest z dramatem II wojny światowej. Brak gotowych dekoracji, jak i materiałów w latach powojennych spowodował  zubożenie drzewka świątecznego. Od lat 70 XX w. polskie choinki zostały opanowane przez szklane, znane nam z dzisiejszych czasów bombki. Mimo iż ich producenci często starają się produkować coraz to ciekawsze wzory to już nie to samo. Obecne choinki nie mają już nic z polskiej ludowości. Podobnie wyglądające znajdziemy nie tylko w Europie, ale i na innych kontynentach. 

Czytałeś ostatnio o czymś związanym z Polską? A może coś Cię interesuje i chciałbyś się podzielić wiedzą o tym z innymi? Napisz do nas na Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., a my opublikujemy twój tekst na stronie!

Artykuły

„Ratusz nieznany” na stałe!

05-09-2017 Wyświetleń:90 Artykuły Administrator - avatar Administrator

„Ratusz nieznany” na stałe! Muzeum Okręgowe uprzejmie informuje, że wycieczka „Ratusz nieznany”, która okazała się wakacyjnym hitem, a ilość chętnych o wiele przekroczyła przewidzianą przez nas miejsc, została na stałe wpisana...

Czytaj więcej

31 sierpnia 1939 roku – prowokacja gliwi…

25-08-2017 Wyświetleń:44 Artykuły Administrator - avatar Administrator

31 sierpnia 1939 roku – prowokacja gliwicka W ostatnich dniach sierpnia 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej specjalne niemieckie oddziały dywersyjne przeprowadziły wzdłuż granicy z Polską szereg działań mających...

Czytaj więcej

Świętym na ratunek, albo benedyktyńska p…

23-08-2017 Wyświetleń:123 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Świętym na ratunek, albo benedyktyńska praca konserwatorki Niszczejące przez lata fragmenty barokowych polichromii, znajdujące się na elewacji kościoła pw. Wszystkich Świętych, to kolejne cenne zabytki, które Anna Wątorska - konserwator dzieł sztuki...

Czytaj więcej

”Pozdrowienia ze stolicy”. Młodzi twórcy…

25-07-2017 Wyświetleń:83 Artykuły Administrator - avatar Administrator

”Pozdrowienia ze stolicy”. Młodzi twórcy zinterpretują początki państwa polskiego Od 29 do 31 lipca 2017 r. Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie wraz z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie organizuje plener...

Czytaj więcej

Antyczne eksponaty powróciły do Łańcuta …

20-07-2017 Wyświetleń:178 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Antyczne eksponaty powróciły do Łańcuta po 65 latach Do Muzeum-Zamek w Łańcucie po 65 latach nieobecności powróciło dwanaście antycznych obiektów. W 1952 r. Muzeum w Łańcucie z polecenia Ministerstwa Kultury ...

Czytaj więcej

Miasto pod kopcem Kraka

29-05-2017 Wyświetleń:173 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Miasto pod kopcem Kraka Jesienią tego roku Muzeum Historyczne Miasta Krakowa w budynku tzw. „Zajazdu pod św. Benedyktem”, przy ul. Limanowskiego, otworzy nowy oddział – Muzeum Podgórza, w którym prezentowana będzie...

Czytaj więcej

Nowy, wielomilionowy projekt w Muzeum-Za…

27-04-2017 Wyświetleń:183 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Nowy, wielomilionowy projekt w Muzeum-Zamek w Łańcucie Muzeum-Zamek w Łańcucie znalazło się na liście 33 projektów dofinansowanych w ramach II konkursu osi priorytetowej VIII – Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów...

Czytaj więcej

Taras widokowy wieży Muzeum Narodowego w…

27-03-2017 Wyświetleń:72 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Taras widokowy wieży Muzeum Narodowego w Szczecinie przy Wałach Chrobrego zostanie udostępniony zwiedzającym od 1 kwietnia 2017 roku.    Gmach Muzeum Narodowego w Szczecinie to jedna z najbardziej znanych i reprezentacyjnych budowli...

Czytaj więcej

Powstanie Muzeum – Miejsce Pamięci KL Pl…

26-03-2017 Wyświetleń:92 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Powstanie Muzeum – Miejsce Pamięci KL Plaszow W dniu 26 stycznia odbyło się uroczyste podpisanie porozumienia, na mocy którego strony: Gmina Miejska Kraków, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie i Muzeum Historyczne...

Czytaj więcej

Weekend za pół ceny w Muzeum-Zamku w Łań…

15-03-2017 Wyświetleń:378 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Weekend za pół ceny w Muzeum-Zamku w Łańcucie Muzeum-Zamek w Łańcucie po raz kolejny bierze udział w akcji promocyjnej „Polska zobacz więcej – weekend za pół ceny”. Akcja Polskiej Organizacji Turystycznej...

Czytaj więcej

Radiostacja Gliwice Pomnikiem Historii!

15-03-2017 Wyświetleń:164 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Radiostacja Gliwice Pomnikiem Historii! Wczoraj, 15 marca o godzinie 14.00 Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Andrzej Duda wpisał Radiostację Gliwice na listę Pomników Historii. Uroczystość odbyła się w Pałacu Prezydenckim w Warszawie. Wraz...

Czytaj więcej

Powstaje Muzeum Podgórza!

08-03-2017 Wyświetleń:88 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Muzeum Podgórza – wspólny projekt Podgórzan i Muzeum Historycznego Miasta Krakowa   Hol proj. Grzegorz Lechowicz Pracownia architektoniczna. fot. M. Tutak Muzeum Podgórza, oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, to wyjątkowe miejsce. Powstaje z...

Czytaj więcej

Gall Anonim - kwestia pochodzenia

07-03-2017 Wyświetleń:261 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Gall Anonim - kwestia pochodzeniaKwestia pochodzenia jednego z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszego kronikarza dziejów Polski budzi żywe dyskusje już od dawien dawna. Na przestrzeni wieków próbowano utożsamiać go z...

Czytaj więcej

Od Prasłowian do Polaków, cz. II.

03-02-2017 Wyświetleń:356 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Od Prasłowian do Polaków, cz. II.   Pierwsza część do przeczytania znajdą Państwo tutaj: Od Prasłowian do Polaków, cz. I.   Śmiało można powiedzieć, że wiedza starożytnych na temat ziem polskich była stosunkowo niewielka. Wiedza...

Czytaj więcej

Historia nieznana. Gaspar da Gama.

01-02-2017 Wyświetleń:432 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Historia, również ta Polski pełna jest ciekawostek szerszemu gronu ludzi nie znanych.  I my dziś taką jedną dla was mamy. Będzie to opowieść życia pewnego Żyda w Poznaniu zrodzonego. I...

Czytaj więcej

Rozpoczęcie sezonu w Muzeum-Zamku w Łańc…

01-02-2017 Wyświetleń:243 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Rozpoczęcie sezonu w Muzeum-Zamku w Łańcucie  Pokój Sypialniany A - II piętro - fot. archiwum MZL W lutym w Muzeum-Zamku w Łańcucie rozpocznie się nowy sezon turystyczny. Inauguracja zostanie podzielona na dwie...

Czytaj więcej

Od Prasłowian do Polaków, cz. I.

09-01-2017 Wyświetleń:539 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Od Prasłowian do Polaków, cz. I.   Druga część do przeczytania tutaj: Od Prasłowian do Polaków, cz. II.   Polacy należą do wielkiej rodziny ludów słowiańskich. Zadając więc sobie pytanie o początki naszego narodu musimy...

Czytaj więcej

Ikonostas i ikony

06-01-2017 Wyświetleń:621 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Ikonostas i ikony Poniżej mamy dla Was artykuł od Łemkowyna, na Beskidzie Niskim. Poopowiadają trochę o cerkwi, a konkretniej cerkwi beskidzkiej. Choć troszkę różni się ona od innych to dziś dowiecie...

Czytaj więcej

Co sprawiło, że choinka jest ważnym dla …

02-01-2017 Wyświetleń:380 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Co sprawiło, że choinka jest ważnym dla nas symbolem Bożego Narodzenia? Specjalnie dla was postaramy się dowiedzieć skąd wziął się ten zwyczaj. Obecnie bez choinki trudno nam wyobrazić sobie święta...

Czytaj więcej