czwartek, wrzesień 21, 2017

Baner

Gall Anonim - kwestia pochodzenia
Kwestia pochodzenia jednego z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszego kronikarza dziejów Polski budzi żywe dyskusje już od dawien dawna. Na przestrzeni wieków próbowano utożsamiać go z Mnichem nieznnego pochodzenia z Lido (wyspy koło Wenecji), inni przypisywali mu pochodzenie włoskie, czy też francuskie. Postanowiliśmy zebrać większość z istniejących hipotez. Zarówno tych starszych, jak i nowszych, abyście i Wy mogli wyrobić sobie zdanie na ten temat.

Ms zanoyskich intro

Kronika polska – początek tekstu w najstarszym zachowanym rękopisie, tzw. Rękopisie Zamoyskich z XIV wieku. By Gall Anonim - Początek Rękopisu Zamoyskich, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=36062991

Dawniejsze koncepcje
Początek sporu o pochodzenie Galla Anonima wiąże się z pojawieniem się zainteresowania Kroniką polską. Na przestrzeni wieków wielu ludzi starało się odpowiedzieć na pytania dotyczące autora Kroniki. Zadania nie ułatwił sam kronikarz, który... właściwie nie pozostawił po sobie żadnych informacji. Napisał on jedynie iż w Polsce był "wygnańcem i tułaczem". Prawdopodobnie głównym motywem sklaniającym go do napisania Kroniki były motywy zarobkowe. Odnośnie tej kwestii znów posłużymy się cytatem z samego autora dzieła piszącego tak:  ...iż nie dlatego podjąłem się tak wielkiego dzieła, aby w ten sposób puszyć się swoją skromną osobą albo by chlubić się ojczyzną mą lub rodzicami, kiedy jestem wśród was obcym pielgrzymem, lecz aby jakiś owoc mej pracy zabrać ze sobą do miejsca moich ślubów zakonnych.

Pierwsze próby odkrycia pochodzenia Galla Anonima wiążą się z osobą Marcina Kromera. W swojej historii Polski użył on określenia jakiś Gal (Gallus quidam). Określenie Gall Anonim na autora Kroniki Polski wprowadził jednakże Jan Herburt. O ile Kromer jedynie snuł przypuszczenia, o tyle żyjący w tym samym czasie Jan Herburt uznał za pewnik francuskie pochodzenie autora. Powiązał on wzmiankowanego w Kronice Długosza Marcina Galla z autorem Kroniki, tym samym nadając autorowi Kroniki konkretne imię i nazwisko.

640px Notka Kromera.svg

Notatka Marcina Kromera na marginesie Rękopisu Heilsberskiego „Kroniki polskiej”. Najstarszy zapis imienia „Gall”. By Marcin Kromer manuskrypt - Vincentius Kadlubko et Martinus Gallus: scriptores historiae Polonae vetustissimi, cum duobus anonymis ex ms. Bibliothecae Episcopalis Heilsbergensis edit 1749, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=36009806

Dopiero Stanisław Kętrzyński żyjący na przełomie XIX/XX wieku w swej rozprawie dowiódł iż na podstawie znanych nam informacji nie jest możliwa jakakolwiek identyfikacja Galla. Zalecił on w tej sytuacji posługiwanie się w ślad za Janem Herburtem określeniem Gall Anonim, które to powszechnie zostało uznane przez historyków. Sporną kwestią pozostawało przez wieki pochodzenie autora Kroniki. Wiązano je początkowo z tereniami na pograniczu dzisiejszej Francji i Niemiec, a mianowicie Flandrią i Walonią. W czasach późniejszych spore zainteresowanie zyskała teoria domniemanego francuskiego pochodzenia Galla. Brano tutaj pod uwagę Prowansję (konkretrnie klasztor św. Idziego) oraz okolice Le Mans, Tours i Orleanu. Domniemana teoria przybycia kronikarza z klasztoru św. Idziego w St. Gilles cieszyło się wówczas dużą popularnością, gdyż powszechny wówczas był pogląd mówiący o czasowym pobycie Anonima w filialnym klasztorze św. Idziego na Węgrzech.

Nowe teorie - włoskie pochodzenie
Mimo iż znamy z czasów wcześniejszych teorie mówiące o włoskim pochodzeniu Galla Anonima - J. Szlachtowski, R. Koepke - to pogląd ten zyskał żywe zainteresowanie dopiero w czasach wspólczesnych. Obecnie wydaje się iż największym propagatorem tej wizji pochodzenia autora Kroniki Polski jest znany polski historyk Tomasz Jasiński. W swoich pracach wielkokrotnie poruszał tę teorię pochodzenia Anonima, przedstawiając liczne argumenty na jej poparcie.

Herburt Gall Anonim

Najstarsze znane pojawienie się imienia „Gall Anonim”. Wstęp Jana Szczęsnego Herburta do edycji Kroniki Kadłubka z 1612 roku.By Jan Herburt - Historia Polonica Vincentii Kadlubkonis episcopi Cracoviensis, Dobromili, in officina Ioannis Szeligae, A. D. 1612, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=35951047

Pierwszym z dowodów przemawiających za teorią Jasińskiego jest dobra znajomość południowych krain Słowiańszczyzny, jak i prowincji Cesarstwa Bizantyjskiego w wykonaniu Galla Anonima. Mało prawdopodobne zdaje się, aby więdzę taką posiadał mieszkaniec Walonii czy też Flandrii. Ziemia słowiańska tędy, która na północy dzieli się czy też składa z takich osobnych krain, ciągnie się od Sarmatów, którzy zwą się Getami, aż do Danii i Saksonii; od Tracji zaś poprzez Węgry - zajęte niegdyś przez Hunow, zwanych też Węgrami - a w dalszym ciągu przez Karyntię, sięga do Bawarii; na południu wreszcie wzdłuż Morza Śródziemnego, poczynając od Epiru przez Dalmację, Chorwację i Istrię dobiega do krańców Morza Adriatyckiego, gdzie leży Wenecja i Akwileja graniczy z Italią. Pominięcie w powyższym opisie Słowiańszczyzny najbliższych sąsiadów Węgier zdaje się podnosić w wątpliwość pobyt kronikarza w tamtejszym klasztorze. Opis ten wskazuje - wspomnienie o małej Istrii, Epirze i Tracji, ich wymienienie w kolejności odpowiadające przebiegowi szlaku handlowego - na wenecką perspektywę patrzenia na świat Galla.

Cenną wskazówką w kontekście weneckiego pochodzenia kronikarza zdaje się też jego opis Piotra Wenecjanina. Ów władca w historiografii węgierskiej przedstawiany jest jako awanturnik i wróg Węgrów. Z Kroniki natomiast wyłania się obraz Piotra Wenecjanina jako dobroczyńcy, przychylnego Piastom bardziej niż św. Stefan. Jest to tym ciekawsze jeśli spojrzymy na osobę władcy polski współczesnego powstaniu kroniki, a mianowicie Bolesława Krzywoustego. Darzył on sam św. Stefana wielką sympatią, do tego stopnia iż nawet odbył pielgrzymkę do jego grobu. Wydaje się iż sympatię do osoby weneckiego władzcy Gall Anonim wyniósł z samej Wenecji, tudzież podległych jej ziem.

Zdaniem Tomasza Jasińskiego teorię o weneckim pochodzeniu Galla Anonima potwierdza także znajomość przez kronikarza kwestii związanych z morzem. Gall posłużył się w swoim dziele porównianiem pracy pisarskiej do zmagań żeglarza. Opis ten jest bardzo realny, a autor wykazuje się w nim znajomością fachu morskiego. Kronikarz zastosował także w swym dziele przyrównanie taktyki rycerskiej Czechów do potwora morskiego porywającego swe ofiary. Tomasz Jasiński ponadto zauważa  w Kronice przejaw tęsknoty mnicha za morzem. Dostrzega ją w domniemanej pieśni śpiewanej przez rycerzy Krzywosutego po zdobyciu Kołobrzegu.

 

Czytałeś ostatnio o czymś związanym z Polską? A może coś Cię interesuje i chciałbyś się podzielić wiedzą o tym z innymi? Napisz do nas na Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., a my opublikujemy twój tekst na stronie!

Artykuły

„Ratusz nieznany” na stałe!

05-09-2017 Wyświetleń:90 Artykuły Administrator - avatar Administrator

„Ratusz nieznany” na stałe! Muzeum Okręgowe uprzejmie informuje, że wycieczka „Ratusz nieznany”, która okazała się wakacyjnym hitem, a ilość chętnych o wiele przekroczyła przewidzianą przez nas miejsc, została na stałe wpisana...

Czytaj więcej

31 sierpnia 1939 roku – prowokacja gliwi…

25-08-2017 Wyświetleń:44 Artykuły Administrator - avatar Administrator

31 sierpnia 1939 roku – prowokacja gliwicka W ostatnich dniach sierpnia 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej specjalne niemieckie oddziały dywersyjne przeprowadziły wzdłuż granicy z Polską szereg działań mających...

Czytaj więcej

Świętym na ratunek, albo benedyktyńska p…

23-08-2017 Wyświetleń:123 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Świętym na ratunek, albo benedyktyńska praca konserwatorki Niszczejące przez lata fragmenty barokowych polichromii, znajdujące się na elewacji kościoła pw. Wszystkich Świętych, to kolejne cenne zabytki, które Anna Wątorska - konserwator dzieł sztuki...

Czytaj więcej

”Pozdrowienia ze stolicy”. Młodzi twórcy…

25-07-2017 Wyświetleń:83 Artykuły Administrator - avatar Administrator

”Pozdrowienia ze stolicy”. Młodzi twórcy zinterpretują początki państwa polskiego Od 29 do 31 lipca 2017 r. Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie wraz z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie organizuje plener...

Czytaj więcej

Antyczne eksponaty powróciły do Łańcuta …

20-07-2017 Wyświetleń:178 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Antyczne eksponaty powróciły do Łańcuta po 65 latach Do Muzeum-Zamek w Łańcucie po 65 latach nieobecności powróciło dwanaście antycznych obiektów. W 1952 r. Muzeum w Łańcucie z polecenia Ministerstwa Kultury ...

Czytaj więcej

Miasto pod kopcem Kraka

29-05-2017 Wyświetleń:173 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Miasto pod kopcem Kraka Jesienią tego roku Muzeum Historyczne Miasta Krakowa w budynku tzw. „Zajazdu pod św. Benedyktem”, przy ul. Limanowskiego, otworzy nowy oddział – Muzeum Podgórza, w którym prezentowana będzie...

Czytaj więcej

Nowy, wielomilionowy projekt w Muzeum-Za…

27-04-2017 Wyświetleń:183 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Nowy, wielomilionowy projekt w Muzeum-Zamek w Łańcucie Muzeum-Zamek w Łańcucie znalazło się na liście 33 projektów dofinansowanych w ramach II konkursu osi priorytetowej VIII – Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów...

Czytaj więcej

Taras widokowy wieży Muzeum Narodowego w…

27-03-2017 Wyświetleń:72 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Taras widokowy wieży Muzeum Narodowego w Szczecinie przy Wałach Chrobrego zostanie udostępniony zwiedzającym od 1 kwietnia 2017 roku.    Gmach Muzeum Narodowego w Szczecinie to jedna z najbardziej znanych i reprezentacyjnych budowli...

Czytaj więcej

Powstanie Muzeum – Miejsce Pamięci KL Pl…

26-03-2017 Wyświetleń:92 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Powstanie Muzeum – Miejsce Pamięci KL Plaszow W dniu 26 stycznia odbyło się uroczyste podpisanie porozumienia, na mocy którego strony: Gmina Miejska Kraków, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie i Muzeum Historyczne...

Czytaj więcej

Weekend za pół ceny w Muzeum-Zamku w Łań…

15-03-2017 Wyświetleń:378 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Weekend za pół ceny w Muzeum-Zamku w Łańcucie Muzeum-Zamek w Łańcucie po raz kolejny bierze udział w akcji promocyjnej „Polska zobacz więcej – weekend za pół ceny”. Akcja Polskiej Organizacji Turystycznej...

Czytaj więcej

Radiostacja Gliwice Pomnikiem Historii!

15-03-2017 Wyświetleń:164 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Radiostacja Gliwice Pomnikiem Historii! Wczoraj, 15 marca o godzinie 14.00 Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Andrzej Duda wpisał Radiostację Gliwice na listę Pomników Historii. Uroczystość odbyła się w Pałacu Prezydenckim w Warszawie. Wraz...

Czytaj więcej

Powstaje Muzeum Podgórza!

08-03-2017 Wyświetleń:88 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Muzeum Podgórza – wspólny projekt Podgórzan i Muzeum Historycznego Miasta Krakowa   Hol proj. Grzegorz Lechowicz Pracownia architektoniczna. fot. M. Tutak Muzeum Podgórza, oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, to wyjątkowe miejsce. Powstaje z...

Czytaj więcej

Gall Anonim - kwestia pochodzenia

07-03-2017 Wyświetleń:262 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Gall Anonim - kwestia pochodzeniaKwestia pochodzenia jednego z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszego kronikarza dziejów Polski budzi żywe dyskusje już od dawien dawna. Na przestrzeni wieków próbowano utożsamiać go z...

Czytaj więcej

Od Prasłowian do Polaków, cz. II.

03-02-2017 Wyświetleń:356 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Od Prasłowian do Polaków, cz. II.   Pierwsza część do przeczytania znajdą Państwo tutaj: Od Prasłowian do Polaków, cz. I.   Śmiało można powiedzieć, że wiedza starożytnych na temat ziem polskich była stosunkowo niewielka. Wiedza...

Czytaj więcej

Historia nieznana. Gaspar da Gama.

01-02-2017 Wyświetleń:432 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Historia, również ta Polski pełna jest ciekawostek szerszemu gronu ludzi nie znanych.  I my dziś taką jedną dla was mamy. Będzie to opowieść życia pewnego Żyda w Poznaniu zrodzonego. I...

Czytaj więcej

Rozpoczęcie sezonu w Muzeum-Zamku w Łańc…

01-02-2017 Wyświetleń:243 Turystyka Administrator - avatar Administrator

Rozpoczęcie sezonu w Muzeum-Zamku w Łańcucie  Pokój Sypialniany A - II piętro - fot. archiwum MZL W lutym w Muzeum-Zamku w Łańcucie rozpocznie się nowy sezon turystyczny. Inauguracja zostanie podzielona na dwie...

Czytaj więcej

Od Prasłowian do Polaków, cz. I.

09-01-2017 Wyświetleń:539 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Od Prasłowian do Polaków, cz. I.   Druga część do przeczytania tutaj: Od Prasłowian do Polaków, cz. II.   Polacy należą do wielkiej rodziny ludów słowiańskich. Zadając więc sobie pytanie o początki naszego narodu musimy...

Czytaj więcej

Ikonostas i ikony

06-01-2017 Wyświetleń:621 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Ikonostas i ikony Poniżej mamy dla Was artykuł od Łemkowyna, na Beskidzie Niskim. Poopowiadają trochę o cerkwi, a konkretniej cerkwi beskidzkiej. Choć troszkę różni się ona od innych to dziś dowiecie...

Czytaj więcej

Co sprawiło, że choinka jest ważnym dla …

02-01-2017 Wyświetleń:380 Artykuły Administrator - avatar Administrator

Co sprawiło, że choinka jest ważnym dla nas symbolem Bożego Narodzenia? Specjalnie dla was postaramy się dowiedzieć skąd wziął się ten zwyczaj. Obecnie bez choinki trudno nam wyobrazić sobie święta...

Czytaj więcej